مزاج شناسی قسمت شانزدهم

حفظ تندرستی

دراصول طب سنتی ایران بعد از تطهیر و پاکسازی ، مسئله حفظ تندرستی برای ما بسیار اهمیت دارد .

اما چگونه می توانیم تندرستی مان را حفظ کنیم ؟

در یک تعریف کلی مجموعه اقداماتی که ما را به حفظ و پایداری سلامت می رساند، مسیر حفظ تندرستی هستند . ما با توجه به مزاج طبیعی بدنمان مجموعه ی رفتارهای غذایی ،سبک زندگی و وضعیت سلامتمان را تعیین می کنیم.

تداوم رفتار هایی نظیر ورزش ، خواب و بیداری ما است که حفظ این تندرستی را در ما محکم نگاه خواهد داشت.

درطب ایرانی۶ اصل ضروری برای زندگی سالم وجود داردکه آنها به حفظ تندرستی معروف هستند:

 ۱-هوا

۲-حرکت وسکون

۳-خواب وبیداری

۴-خوردنی وآشامیدنی

۵-استفراغ واحتباض

۶-رویدادهای زندگی(که حالامعمولا از آنها با عنوان رویدادهای نفسانی یاد می شود ).

در رابطه با استفراغ (قی کردن) کمی بیشتر توضیح می دهیم . معمولا زمانی که معده ی ما تخلیه می شودما آن را استفراغ می نامیم . اما در اینجا استفراغ به این منظور نیست. استفراغ یعنی آسوده شدن ازمواد زائد و سمی . که می تواند از راههای طبیعی بدن دفع شود. اما احتباض به معنای نگهداری مواد مغذی ، مواد ضروری در بدن ما است.

لطفا به این مسئله دقت کنید که در مسیر حفظ تندرستی ، هوا نقش پر رنگی دارد . ما امروزه در شهرهایی زندگی می کنیم که هوای آن مطلوب نیست. غالبا ،کارخانه های صنعتی،ماشین های دودزا و در سطح یا در نزدیکی شهر فراوان هستند.

برای اینکه بتوانیم هوای پاک و سالمی داشته باشیم باید سهم خودمان را انجام دهیم. اما سهم ما چیست؟ اینکه سعی کنیم کمتر از اتومبیل استفاده کنیم. مسیر های کوتاه را با دوچرخه سواری و پیاده روی یا استفاده از وسایل نقلیه عمومی طی کنیم.

حتی می توانیم در مسیر زیبا و سالم سازی شهر از مدیران شهرداری و شهرسازی درخواست کنیم تا فضای سبز سطح شهر را افزایش بدهند .کارخانه ها به مناطقی دور از شهر منتقل شوند تا آلودگی آنها آسیب کمتر از نظر بوم شناختی به بار آورد .

یکی از وظایف ما این است که به محیط زیست احترام بگزاریم . این احترام زمانی معنا پیدا می کند که ما طبیعت را تخریب نکنیم. البته برای هوای پاک درخانه می توانیم از گل پتوس ،سانسوریا ،اریکا و گل هایی نظیر اینها بهرمند شویم. این گیاهان می توانند فضا و هوای خانه ها را تصفیه کنند .

در مسیر تندرستی حرکت و سکون بسیار ضروری هستند. استراحت و حرکت هر دو باید مورد توجه واقع شوند. باید متعادل باشند ، اگر دچار افراط و تفریط شویم بیمار می شویم. ما باید به اندازه فعالیت کنیم و در کنار آن به اندازه استراحت نیز در برنامه خودمان داشته باشیم . خیلی زیاد در اطراف خود با این مورد مواجه می شویم که افرادی که بیش ازحد ورزش می کنند آسیب می خورند. یا آن دسته از افراد که تنبلی می کنند و اصلا ورزش نمی کنند آسیب می بینند.  گاهی افرادی را می بینیم که آن قدر سخت مشغول کار کردن هستند که فراموش می کنند لحظه ای استراحت کنند و نفسی در این میان تازه کنند .

در نقطه مقابل بعضی دیگر چنان در استراحت غرق شده اند که یادشان می رود که کاری هم باید انجام دهند. مسیر تندرستی مسیری است که در آن حرکت و سکون ما تعادل داشته باشد. یکی از مهمترین نکته ها برای حفظ این تعادل در بدن ما حفظ نظم خواب و بیداری است. این خواب و بیداری در درمان ها یک اصل مهم است .چرا که خواب نیروهای طبیعی وانرژی طبیعی را تقویت می کند. خواب خوب و سالم قوای مغز را افزایش می دهد و بافتهای صدمه دیده را ترمیم می کند.

خواب خوب متوسط 6 تا 8 ساعت است. این خواب از ساعت 9 تا 10 شب تا 5 تا 6 صبح است که تاثیر مثبتی روی بدن ما خواهد گذاشت. اما امروزه ما شب هنگام تازه احساس انرژی می کنیم و آماده فعالیت می شویم . اینگونه زمان استراحت ما به صبح منتقل شده لست . اما نکته اینجاست که خواب روز باعث افزایش بلغم و حتی از بین رفتن و تیره شدن چهره می شود.

کم خوابی باعث خشکی مغز می شود و مشکلات زیادی را به وجود می آورد. ضعف قوای طبیعی که بدن ما را دچار ضعف می کند . افراد پر خواب ممکن است بلغم زیادی داشته باشند. که حالا باید دقیق تر بررسی کنیم. در مزاج شناسی. اگر مغز ما رطوبت معتدل داشته باشد، ما خواب آسوده ای خواهیم داشت . اگر این رطوبت خیلی زیاد  شود خواب ما  زیاد می شود. و اگر این رطوبت کم شود خواب ما کم می شود. (بی خوابی پدید می آید.)

ما می توانیم برای دستیابی به رطوبت معتدل از عرق بیدمشک، بهارنارنج، آلوئه ورا و گلاب ،یکم عسل وشیره انگور شربت آماده کنیم . مصرف این شربت ها یک ساعت قبل از خواب تاثیر جالب توجهی می گذارد. اگر فشارخون نداریم دمنوش هایی نظیر بادرنجبویهنیز می تواند به تامین و تنظیم رطوبت بدن کمک کند . ما باید تعادلی را در بدنمان ایجاد کنیم.

آنهایی که خیلی می خوابند یا بلغمی هستند یا دَمَوی ولی آنهایی که شب بیدارند اگر مزاج خشک هم داشته باشند آن زمان ، روز زیاد می خوابند . ولی افراد سودایی و صفراوی خیلی پرخواب نیستند مگر اینکه شب را بیدار بمانند .

زمانی که ما بیداریم خودِ  فرایند بیداری بدنمان را گرم نگه می دارد ولی چون انرژی مصرف می کنیم از درون ممکن است سرد بشویم.  اما خواب بدن را سرد می کند ولی درون بدن را گرم می کند. چون انرژی را دوباره تقویت می کند. پس مسئله ی خواب و بیداری مهمترین اصل برای ما می تواند باشد .

خوردنی وآشامیدنی که ما به تفضیل از آن صحبت کردیم و اهمیت زیادی در طب سنتی دارد .طب سنتی باورش این هست که ماهمانی هستیم که می خوریم و باید به غذا توجه کنیم. اگرمزاج خوراکی ها به مزاج بدن ما سازگار نباشد حتما بیماری ایجاد می شود. نخستین و اولین گام درمانی درطب سنتی ایران اصلاح تغذیه، خوردنیها و آشامیدنیها است.

استفراغ به معنای پالایش و تخلیه بدن از مواد زائد است. دراصل استفراغ یعنی زدودن سموم بدن که بطور روزمره باید در بدن انجام بشود. اگر ما به اندازه کافی غذا بخوریم ولی دفع فضولات و مدفوع و ادرار و عرق کافی نداشته باشیم حتما اینها تجمع می کند. این مواد زائد در بدن ما و بیماری های زیادی بروز می کنند. پس ما باید بدانیم که به خروج هر ماده ای از بدن به روشهای طبیعی استفراغ گفته می شود. اما احتباس یعنی نگهداری مواد مفید و مغذی در بدن که باید ذخیره شوند. اگر بدن نتواند مواد مغذی ضروری را حفظ  کند حتما تحلیل می رود و بیماری پدید می آید.

پس باید ما همه ی اصول را در نظر بگیریم.

مسئله ی آخر هم اعراض نفسانی هست که مهمترین نقش را در حفظ سلامتی دارد و اینکه ما بتوانیم روانمان را در سلامت نگه داریم و به حالت تعادل برسانیم . شادی ما باید افزایش پیدا کند. عشق ما باید فزونی یابد  .غم و غصه و خشم و خجالت و ترس و نا امیدی هم باید حواسمان باشد که برطرف شود. روانمان را به سلامت برسانیم تا بتوانیم انرژی های مثبت را در زندگانی مان افزایش دهیم و سلامتیمان حفظ کنیم.