در کشور ما موضوع مزاج شناسی یک بحث دیرینه است که خوشبختانه امروزه به مردم آموزش داده می شود . یکی از ضروری ترین علم هایی که ما باید برای حفظ تعادل زندگی و بهتر زیستن یاد بگیریم مزاج شناسی است . اگر که با مزاج خود ، اطرافیان،شهری که در آن زندگی میکنیم فصل و … آشنا شویم, کمتر آسیب می بینیم. اگر اکنون از من درباره ی مهم ترین علمی که باید درحوضه ی آموزش ورود کند, سوال کنند: بی شک میگویم علم مزاج شناسی. علم مزاج شناسی مبنی بر 4 رکن آتش و هوا و آب و خاک است . آتش معادل صفرا که طبیعتی گرم و خشک دارد هوا معادل دم که طبیعتی گرم و تر آب معادل بلغم که طبیعت سرد و تر و خاک معادل سودا که طبیعت سرد و خشک دارد . چیدمان این 4 رکن در طبیعت به همین صورت است که آتش در بالا قرار دارد زیرا سبک است و بعد از آن هوا قرار دارد و بعد آب و پایین تر از همه خاک است . آتش توان نفوذ در عمق اشیا را دارد و برای نفوذ ما به آن نیاز داریم و تمامی چیز ها باید با انرژی آتش آمیخته شوند . از گرمی آتش , حرکت و شور در عالم پدید می آید و لطیف ترین عنصر خلقت است بنابراین از هر مانعی میتواند عبور کند و اگر گرمی وجود خودمان را افزایش دهیم , میتوانیم از پس مشکلات بر بیاییم. گفته شد که آتش در مزاج شناسی معادل صفرا است .آتش در ابتدا گرم است و وقتی استمرار پیدا کند به خشکی هم منجر میشود . ولی آتش در رفتار خود روال معمولی ندارد و یک نوسان تند و کند به همراه خود دارد. گاهی در یک لحظه فوران میکند و بعد فروکش می کند . بنابراین به افرادی که صفراوی مزاج هستند آتشین مزاج نیز می گویند . این افراد , افرادی مهربان و صمیمی هستند که ممکن است در یک لحظه از کوره در بروند و ارزش تمام کار های خوب گذشته ی خود را از بین ببرندما باید همین مسدلع را بدانیم که حالت خشم افراد صفراوی را میتوان با سرکنگبین آرام کرد با رعایت حد حدود ادویه صرفی در غذا ها و … کنترل کرد. هوا با طبیعتی گرم و تر که معادل دم است , قدرت جابجایی بالایی دارد و در هر جایی میتواند نفود کند . ولی افرادی که مزاج دم دارند , به اعتدال نزدیک ترند . این افراد خوش اخلاق هستند و میتوانند در دل ادم ها نفوذ کنند و بالعکس در هنگام عصبانیت باید خشم آنها کنترل شود . برای جلوگیری ازچاقی دموی مزاج ها, باید از خنکی ها استفاده شود . آب با طبیعتی سرد و تر , از خاک سبک تر است و در واقع روی خاک و زیر هوا قرار دارد . افراد بلغمی مزاج , اگر سردی بر آنها غلبه کند و تری آنها زیاد شود چاق می شوند و برای درمان , این افراد باید گرمی بخورند و با پیاده روی و تولید حرارت , آب بدن آنها گرم و به خون تبدیل شود و آنها باید از مصرف ماست , دوغ و ترشیجات که سرد هستند دوری کنند زیرا که باعث پف کردن بدن و تنبلی آنها میشود . لازم به ذکر است که غم وغصه هم در بلغمی مزاج ها باعث چاقی میشود مانند افرادی که می گویند ما آب هم که می خوریم چاق می شویم . خب اگر من مزاج خودم را در چنین مواردی بشناسم برای مثال می توانم این چاقی یا اضافه وزن را کنترل و با اصلاح درست مسیر زندگی ام تسهیل کنم. افرد بلغمی که اصولا غصه می خورند برای همه ،معمولا افسرده می شوند.جالب است که بدانیم که طبع غصه خوردن سرد است و طبع شادی گرم است. اما متاسفانه جامعه ما به سمت غم و غصه هدایت شده است و یک سردی بر مغز مان حاکم شده است . فرزندان ما وقتی شادی نکنند به سمت سیگار میروند و به اعتیاد پناه می برند بنابراین باید شاد بودن و شاد زیستن را رواج دهیم تا مغز گرم شود . عنصر خاک با طبع سرد و خشک , گاهی فشرده , گاهی منبسط است . خاک در مزاج شناسی معادل سودا است و کمترین انعطاف پذیری مربوط به خاک است . افراد سوداوی , افرادی هستند با تدبیر ولی سخت گیر که نباید انتظار انعطاف پذیری زیادی از آنها داشت . از دل این چهار رکن , طبیعت زیبا شکل گرفته و گیاهان و جانوران و انسان ها به وجود امده اند . هر کدام از موجودات به تناسب سرشت اولیه و تاثیرات محیطی و مکان زیستی خود , از این ارکان بهره وری میکنند . میزان گرمی و سردی به شرایط آب و هوایی فرد و موجودات و محصولاتی که در هر منطقه ای موجود است , بستگی دارد .
افرادی که با غلبه ی عنصر آتش متولد میشوند صفراوی مزاج اند , افرادی که با عنصر هوا متولد میشوند دموی مزاج اند , افرادی که با غلبه ی عنصر آب متولد میشوند بلغمی مزاج اند و افرادی که با غلبه ی عنصر خاک متولد میشوند سوداوی مزاج اند .
البته افرادی هم هستند که تک مزاجی یا چند مزاجی هستند . مانند اشخاصی که صفراوی ـ سوداوی یا دموی ـ بلغمی یا دموی ـ سوداوی یا صفراوی ـ بلغمی هستند . بنابراین اصل مهمی که در تمام هستی از این چهار رکن شکل میگیرد ایجاد مزاجی است که باید به آنها توجه کرد . پس تمامی موجودات مزاج ویژه ی خود را دارند . درک مزاج هرآنچه که با آن سر وکار داریم کمک ویژه ای در حفظ تندرستی و بهبودی زندگی و حتی درمان بیماری های ما میکند . به خاطر بسپارید که گرمی ها انرژی زا هستند و سردی ها انرژی بر . انسان یا طبع سرد یا گرم دارنذ البته بعضی از افراد کبد گرم دارند و ممکن است خودشان بر پایه ی سردی باشند . یا بعضی ممکن است در دوره ی یائسگی باشند و دچار گر گرفتگی شوند . در کل انسان های سرد و انسان های گرم و در واقع طبع انها به راحتی قابل تشخیص است.برای مثال: افرادی که با خوردن ماست و سردی بزاق دهانشان زیاد می شود یا با خوردن خرما سریع جوش می زنند. همه ی ما با یک مزاج پایه و مادر زادی متولد میشویم که بستگی به شرایط محیطی و زمانی که نطفه بسته شده است دارد و شرایط زیست محیطی دارد. و یک مزاج اکتسابی داریم که مرتبا در حال تغییر است و باید به مزاج اعتدال برسیم و همچنین مزاج غذا ها ومزاج خود و سن خود را بشناسیم. یکی از مواردی که می توانیم رعایت منیم مسدله خوردن غذا ها با مصلح آنهاست. امیدواریم علم مزاج شناسی بر کشور ما حاکم شود و در حوزه های روانشناسی , رفتار شناسی , جامعه شناسی و سبک زندگی و حتی در تحصیلات و شناخت استعداد فرزندان بکار برده شود .